Sistem Politik
CRI


Republik Rakyat China ialah negara sosialisma yang dipimpin oleh buruh dan berdasarkan buruh dan petani, rakyat mentadbirkan negara. Sistem sosialisma merupakan sistem asas Republik Rakyat China.


Perlembagaan 

Perlembagaan merupakan undang-undang asas negara. Ia biasanya mengaturkan prinsip asas sistem masyarakat dan sistem negara, hak asas dan kewajiban warganegara, ada juga telah mengaturkan pendera kebangsaan, lagu kebangsaan, lambang negara dan ibu negara serta sistem yang lain yang dianggap amat penting oleh kalangan pemerintahan, isi kandungannya melibatkan pelbagai bidang kehidupan negara. Perlembagaan mempunyai fungsi undang-undang yang paling tinggi, merupakan dasar penggubalan undang-undang yang lain, undang-undang dan peraturan yang lain tidak boleh bertentangan dengan perlembagaan.

Program Bersama Sidang Permesyuaratan Politik Rakyat China yang diumumkan sempena Republik Rakyat China ditubuhkan, ia bukan sahaja merupakan program garisan penyatuan demokratik rakyat China tetapi juga memainkan peranan perlembagaan sementara. Program Bersama itu diluluskan dala sidang pleno pertama Sidang Permesyuaratan Politik Rakyat China, dan diumumkan pada 29 September tahun 1949. Sebelum Perlembagaan Republik Rakyat China diumumkan pada tahun 1954, Program Bersama itu telah memainkan peranan perlembagaan sementara.

Selepas Republik Rakyat China ditubuhkan pada 1 Oktober tahun 1949, China telah menggubal dan mengumumkan 4 buah Perlembagaan Republik Rakyat China pada tahun 1954, tahun 1975, tahun 1978 dan tahun 1982.

Perlembagaan China ke-4 yang juga perlembagaan yang sedang dilaksanakan adalah diluluskan dalam sidang ke-5 Kongres Rakyat Kebangsaan China ke-5 serta diumumkan pada 4 Febuari tahun 1982. Perlembagaan itu telah mewarisi dan mengembangkan prinsip asas perlembagaan pada tahun 1954, menyimbulkan pengalaman perkembangan sosialisma China serta telah menerima pengalaman antarabangsa. Ia merupakan undang-undang asas yang bercirikan China dan memenuhi keperluan pembangunan kemodenan sosialisma China. Perlembagaan itu telah mengaturkan sistem politik, sistem ekonomi, hak dan kewajiban warganegara, pengaturan badan kerajaan dan lingkungan fungsi, tugas asas negara pada masa depan dan lain-lain. Ciri-ciri asasnya adalah mengaturkan sistem asas dan tugas asas, menetapkan 4 buah prinsip asas dan kaedah pembaharuan dan buka pintu kepada luar. Ia mengaturkan rakyat pelbagai etnik dan semua pertubuhan China mesti bertindak berasas perlembagaan, sebarang pertubuhan dan orang peribadi tidak boleh menjalankan hak yang atas perlembagaan dan undang-undang.

Perlembagaan itu dibahagikan kepada pendahuluan, program asas, hak dan kewajiban warganegara, badan kerajaan, pendera kebangsaan, lambang kebangsaan dan ibu negara, jumlah 4 peraturan dan 138 fasal. Sejak perlembagaan itu diumumkan, China telah meminda 4 kali terhadap perlembagaan itu untuk menyempurnakannya.

Sistem Kongres Rakyat

Sistem Kongres Rakyat merupakan sistem politik asas China, adalah cara pertubuhan kekuatan yang rakyat China menyertai pentadbiran dengan demokratik. Berbeza dengan perlimen di negara barat, Kongres Rakyat Kebangsaan China ditetapkan oleh Perlembagaan China sebagai badan yang mempunyai hak paling besar. Warganegara China yang berumur 18 tahun ke atas mempunyai hak melantik dan dilantik sebagai wakil rakyat. Di China, antara kongres rakyat pelbagai peringkat, wakil rakyat kampung dan pekan dilantik secara langsung, yang peringkat atasnya dilantik tidak langsung. Kongres Rakyat Kebangsaan China terdiri daripada wakil yang dilantik oleh pelbagai provinsi, wilayah autonomik, kota dipimpin langsung kerajaan pusat dan tentera. Tempoh perkhidmatan kongres rakyat pelbagai peringkat adalah 5 tahun, setiap tahun mengadakan sidang pleno sekali.

Dalam sidang tahunan kongres rakyat yang diadakan setiap tahun, wakil rakyat akan mendengar laporan kerja kerajaan dan laporan penting yang lain. Wakil rakyat membahas laporan tersebut serta membuat ketetapan. Dalam tempoh tidak bersidang, jawatankuasa tetap kongres rakyat akan melaksanakan kuasa yang diberi oleh kongres rakyat. Misalnya kuasa Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan termasuk menjelaskan perlembagaan, mengawasi pelaksanaan perlembagaan, menggubal dan meminda undang-undang selain daripada undang-undang yang digubal oleh semua kongres rakyat, bertanggangjawab dan memaklumka kerja kepada Kongres Rakyat Kebangsaan dan lain-lain.

Kuasa Kongres Rakyat Kebangsaan China termasuk hak penggubalan undang-undang, hak pengawasan, hak membuat keputusan tentang perkara penting serta hak melantik dan memecat pegawai. Di China, menggubal rancangan pembangunan ekonomi kebangsaan dan sokial setempoh telah menjadi keputusan penting kerajaan China untuk memangkin pembangunan sosial China, akan tetapi rancangan tersebut cuma diluluskan oleh Kongres Rakyat Kebangsaan China barulah dapat berkuatkuasa. Undang-undang China mengaturkan, pemimpin utama China misalnya Presiden, Pengerusi Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan akan dilantik oleh Kongres Rakyat Kebangsaan. Perdana Menteri dan pelbagai menteri juga akan dilantik oleh Kongres Rakyat Kebangsaan. Kongres Rakyat Kebangsaan boleh mengeluarkan cadangan perpecahan jawatan pemimpin negara termasuk Pengerusi Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan, Presiden dan Perdana Menteri.

Sistem Kerjasama Pelbagai Parti dan Permesyuaratan Politik 

Sistem kerjasama pelbagai parti dan permesyuaratan politik yang dipimpin oleh Parti Komunis China merupakan satu sistem politik asas di China.

Di China, terdapat beberapa parti, selain daripada Parti Komunis China, parti pemerintah, juga ada 8 buah pari bukan komunis. Parti tersebut wujud sebelum Republik Rakyat China didirikan, mereka menyokong pimpinan Parti Komunis China kerana mereka pernah bekerjasama dan berjuang bersama-sama dengan Parti Komunis China pada jangka panjang. Parti Komunis China dan pelbagai parti bukan komunis mesti menjalankan aktiviti berdasarkan perlembagaan. Perlbagai parti bukan komunis menikmati kebebasan politik, kemerdekaan dan sama rata di sisi undang-undang dalam lingkungan yang diaturkan oleh perlembagaan.

Kaedah kerjasama Parti Komunis China dengan pelbagai parti bukan komunis adalah “wujud bersama dalam jangka panjang, saling mengawasi, memperlakukan satu sama lain secara berterus-terang dan senasib sepenangungan”.

Pelbagai parti bukan komunis China bukan parti pembangkang, tetapi parti menyertai pentadbiran. Mereka akan menyertai permesyuaratan dasar negara dan calon pemimpin negara, menyertai pengurusan urusan negara, menyertai pelaksanaan kaedah, dasar, undang-undang dan peraturan negara.

Ketika negara akan mengambil tindakan yang penting atau membantu keputusan melibatkan ekonomi negara dan kehidupan rakyat, Parti Komunis China terlebih dahulu bermesyuara dengan parti bukan komunis dan tokoh bukan ahli parti, mencapai pandangan yang sama, kemudian membuat keputusan terakhir; sesetengah tokoh-tokoh parti bukan komunis dan bukan ahli parti telah bekerja dalam Kongres Rakyat Kebangsaan dan Jawatankuasa Tetap, jawatankuasa khas dan kongres rakyat tempatan, supaya menyertai perbincangan dan pentadbiran hak ehwal negara dengan lebih baik dan memainkan peranan pengawasan; memainkan peranan dengan sepenuhnya tokoh-tokoh parti bukan komunis dan bukan ahli dalam Majlis Permesyuaratan Politik Rakyat; mencalonkan tokoh-tokoh parti bukan komunis dan bukan ahli parti menyandang jawatan kerajaan pelbagai peringkat dan badan kehakiman.

Cara kerjasama pelbagai parti dan permesyuaratan politik termasuk: pertama, sidang Majlis Permesyuaratan Politik Rakyat. Majlis Permesyuaratan Politik Rakyat merupakan tempat utama bagi pelbagai parti, pelbagai kumpulan rakyat dan wakil pelbagai kalangan untuk menyertai pentadbiran. Kedua, temu bual parti bukan komunis dan ahli buka parti yang diadakan oleh Jawatankuasa Pusat dan tempatan Parti Komunis China, memaklumkan berita penting, bermesyuarat dan mendengar pendapat dan cadangan pelbagai parti bukan komunis tentang dasar dan masalah penting negara, senarai nama calon pemimpin negara dan kerajaan tempatan, senarai nama calon wakil Kongres Rakyat dan ahli Majlis Permesyuaratan Politik Rakyat. Ketiga, wakil rakyat daripada parti bukan komunis menyertai pentadbiran dan memainkan peranan pengawasan dengan identity wakil rakyat. Keempat, memilih wakil rakyat daripada parti bukan komunis menyandang jawatan pemimpin Dewan Negara, pelbagai kementerian dan kerajaan tempatan atas peringkat kaunti serta badan berkenaan. Kelima, mencalonkan anggota parti bukan komunis yang memenuhi syarat menyandang jawatan pemimpin badan peguam dan badan perundangan.